Monday, May 6, 2013

Kanugrahan




Udan saka mau awan durung leren. Truk wedi sing biyasane liwat ping papat nganti ping lima saben dinane, dina iki babar blas ora ono sing lewat. Gunung merapi sing njebluk dino-dino kepungkur marai atine Darno samsoyo kethar-kethir, duwit sing ono kanthong gari isih telung ewu, cukup kanggo tuku kopi segelas, rokok rongler. Isih maneh gerimis ngene iki marai  wethenge krasa mlinthir, krasa luwe amargo soko mau esuk mung sarapan pohong goreng loro, iku wae sing akek mas Jiman.
“Ojo mung ngalamun, dadi wong cilik kudu ikhlas, ora oleh ngresah. Sing isoh dilakoni saiki dilakoni wae. Ora oleh mikir liya-liyane.”
“Ning piye tho, Mas.”
“Piye apane, bojomu sing wis arep mbabari?”
Sakbanjure mas Jiman ngelongake rokok tingwe, nanging Darno milih mbakau lan sek sing isih ono njeru bundelan, lan tangane nglinting mbakau mau. Kanggo ngilangke adem lan nahan luwe isohe mung klepas-klepus, sanajan mbakaune apek.
“Kok yo, njebluk to, Mas?”
Pitakone Darno karo ngleposke pelok dadiake mas Jiman kaget, nanging mung sedelo. Wong tuwo sing umure seket taun kuwi bali maneh karo lambene sing klepas-klepus lan nyawang banyu sing nlisir cagak omah.
“Ngene iki kersane gusti, ora ono manungso isoh ngowahi opo sing wis dadi pepesthi. Mbok arep nggawe opo wae kangga mbendung bebendhu, arep nganggo alat sing canggih koyo ngopo, nek Gusti ora marengke, pintere manungso mung sak regete tumo.”
“Lha opo laire anakku pas aku ora duwe duit yo dikersake Gusti Aloh ngono kuwi?”
Mas Jiman ora njawab pitakon kuwi, nanging matane nyawang raine Darno sing katon melas meh wae rai kuwi ora ono getihe, ora ono pangarep-arep kanggo sesuk-esuk.
**
Omahe bidan Dibyo akeh banget sing lagi bayen, wis ora ono kamar kosong. Bejone Darno isih isoh manggon kamar paling pojok, pinggir kebon. Ing omah bayen sing jembar kuwi ora ono pawongan sing mrengut, kabeh koyo kebak bungah. Podho geguyonan lan jagongan gemreneng. Ing kamar liyane tangise bayi malah dadi gendhing dhewe, koyo balapan karo gemrenenge sing podho thilik.
“Ojo kakehan ngalamun, No, cepet dijupuk thermos wedang panas, engkow bengi isoh lak dinggo nggawe kopi apa teh.”
Darno isih meneng, gegere isih semendhe ono tembok nyawang bojone sing turu saka mau sore.
“Cepet tho, Le!”
Omongane simbok babar blas kaya ora dirungoke Darno. Simbok banjur nyedhak lan njiwit tangane Darno.
“Le, gek ndhang mangkat kana lho!”
Darno hanjegegeg, kaget ngrasake tangane lara.
“Ojo mung nglamun wae. Ono wong tuwa saka mau ngomong malah mung disepelekke. Cepet dijupuk thermose!”
“Nggih, mbok, sinten sing nglamun niku?”
Darno semawur karo nyedak bojone, nyawang sedela sakbanjure mlangkah metu. Simbok mung ngurut dada nyawang manthune sing koyone lagi bingung kuwi.  
Lakune Darno alon-alon, laku macan luwe, matane wis mbrebes mili. Dadi wong urip sing dirasakke paling abot koyo wengi iki. Sanajan kabeh uwong ngomong dheweke enthuk kanugrahan, nanging Darno sing ngrasake malah sakwalike.
“Anakmu lair lanang, slamet, nggantheng koyo bapakke. Apa maneh iki wulan becik, wulan Besar sing akeh kaberkahan.”
“Kudune kowe akeh syukur, No, bojomu ora sah operasi bedah. Dadi duwite ora enthek akeh.”
Darno ora isoh lali alemane mas Jiman, nanging pendhak kelingan swara kuwi atine malah kemebyar, ana rasa wedi banget. Apa maneh dheweke babar blas ora nyekel duwit. Soko ngendi engko anggone bisa mbayar biyaya mondhok, soko ngendi engko nggawe bancakan kanggo bayi sing jarene wong akeh gantheng.
Sajroning ngalamun lan sikile mlangkah, koyo-koyo sak ngarepe ana kemlebat nganggu matane Darno. Wulu ghitoke njegrag, wedi menowo kuwi mau demit sing nunggu wit ringin prapatan sarean. Mlakune dadi jegegeg, ngamati tenanan apa satemene sing kemlebat kuwi mau.
“Mbek…mbek…”
Atine Darno samsoyo menciut, omonge wong akeh demit prapatan sarean biyasane isoh ngembo apa wae. Krungu swara kuwi samsoyo njegrag wulu githoke. Sanajan wedi, nanging matane ngawasi kanthi premana nggon sing petheng kuwi.
“Mbek…mbek…”
Kuwi pancen wedhus, nanging wedhuse sapa wengi-wengi klayapan ana sarean, bathine Darno. Sikile jangkah alon-alon, nyedhaki kewan kuwi. Wedhuse manut banget, ora nggronjal-nggronjal sanajan taline diranggeh Darno. Sakngertine Darno kabeh wedhus sak ndhesa wis dibeleh riyaya wingi.
“Duh, gusti dongaku wis panjenengan ijabah.”
Wedhus mau banjur dituntun. Tujuane Darno mung siji. Pasar Carikan, pasar wedhus Carikan mesthi wus kebak wong. Raine Darno sing mau kesaphut awu, saiki mbranang. Lambene mung mesam-mesam enthuk kanugrahan gusti.
Nanging sakrojing ndalan lakune Darno dikagetke khaji Nur sing menehi salam karo Darno. Khaji Nur karo warga lagi ngempal ana mushola.
“Oalah, No, aku matur nuwun, jebule awakmu sing isoh nemukke wedhus iki. Aku kat wingi wis nggawe sayembara. Sopo wonge sing nemokke wedhus iki arep tak ganjar duwit.”
Darno sing krungu malah bingung, tali wedhus wis dijalok khaji Nur.
“Aku matur nuwun banget, sanajan pirang-pirang dina ilang, nanging wengi iki isih isoh ditemokke. Apa panjalukmu tak rewangi, klambi anyar, onthel anyar,  dhuwit, Apa pit montor anyar, omahmu dibangun. Apa? Apa penginmu?”
“Kulo mboten ngersake napa-napa, Pak Khaji.”
“O.o, aku ngerti susahmu, No. wedhus iki titipane wong, pirang dina meneh mesthi arep dijuphuk. Nek wedhuse ora ono engkow sing isin aku. Kowe sing nylametke aku, No.”
Darno samsoyo kaget, mung amarga wedhus sing regane paling seyuta, Khaji Nur arep menehi hadiah sing luwih akeh. Saking senenge nganti Darno semaput, wong akeh padha bingung.

kababar ing Solopos, Desember 2010

Wednesday, May 1, 2013

Ujian Nasional dan Religiositas Pendidikan




Episode Ujian Nasional akan terus berlanjut. Lanjutan itu seperti kisah sinetron yang bersambung, berkait paut dengan kelok kebijakan dan kerikil kepentingan yang mengikuti, membuat jengkel, mangkel, atau gemas. Bila tak bisa melepaskan diri dari aroma pikat perdebatan Ujian Nasional, kita bisa menjadi manusia yang lepas adab, menjadi penghujat, dan menjadi pendakwa yang tak jujur dengan tersangka.
Ujian Nasional adalah perayaan. Entah perayaan bagi siapapun. Siswa begitu antusias menyambutnya dengan beragam latihan agar bisa memenangi hari itu. Sekolah berdandan agar tampak bersih, menyiapkan sesuatu yang layak dan pantas  bagi tamu yang datang menjadi pengawas dan peserta. Pemangku kebijakan yang lain tak tinggal diam, guyup rukun bahu-membahu agar pelaksanaan perayaan itu menjadi benar-benar puncak perayaan, kalau perlu perayaan penghabisan bagi pesertanya. 
Penghapusan Ujian Nasional adalah sedikit pernyataan yang patut untuk dipertanyakan isi dan tujuannya. Setidaknya saya pernah mengikuti tiga kali ujian di tingkat sekolah dasar, menengah pertama, dan menengah umum. Tidak ada yang membuat hati kecut untuk menerima tantangan soal, mengisi lembar jawab komputer, datang tertib, di dalam hening, pulang ceria. Kami melewati dengan suka cita. Selayaknya perayaan, tentu kami merasa sedang merayakan perayaan penghabisan dari setiap tingkat. Kami berjuang dengan semangat penghabisan, untuk mendapatkan legitimasi naik tingkat.
Maka yang perlu dikerucutkan tentang pembahasan Ujian Nasional adalah bentuk dan standar pencapaian. Ini tentang bentuk Ujian Nasonal yang diberlakukan sebagai kebijakan Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, atau yang lebih  didakwa saat ini adalah Menteri pendidikan dan Kebudayaan. Indikator kelulusan dengan indeks dan nilai masih perlu dibahas. Bagaimana bentuk dan cara Ujian Nasional, sebaiknya tak lepas dengan diskusi dan pembahasan dengan semua pihak. Pendidikan adalah rumah dengan tanah yang luas. Ia bertetangga. Mengajak tetangga berdikusi, menemukan formula mumpuni adalah keharusan. Repacking Ujian Nasional yang ramah dan membumi perlu dikaji dan diejawantahkan. Bukan saling menyalahkan, dan menjadikan diri sebagai pahlawan.
Menghidupkan Religiositas
“Bunda, saya tidak mau ada siswa bodoh dapat nilai bagus. Nanti Indonesia bisa roboh.”
Dialog itu begitu mudah, tetapi sarat makna dan sangat berat untuk disusupkan ke hati pelakon pendidikan di negeri ini. Film dokumenter tentang contek massal pada Ujian nasional 2011 begitu nyata sekaligus satire. Muhammad Abrary Pulungan, siswa SDN 06 Pasanggrahan, Jakarta Selatan, membongkar praktik pembohongan tentang Ujian Nasional yang dilakukan oleh guru dan sekolah. Skenario dusta ini tentu juga diamini orang tua, guru dan kepala sekolah. Pembohongan massal ini kerap terjadi, dan yang pasti semua sudah tahu walau sembunyi-sembunyi.
Pelakon pendidikan harus melihat diri sendiri. Seberapa mereka jujur terhadap apa yang diembannya. Seberapa banyak kadar  religiusitas telah mereka tanamkan kepada dirinya sendiri sebagai pelakon pendidikan. Pendidikan adalah belajar, tak hanya siswa, guru, dan pemangku kebijakan diwajibkan untuk selalu belajar. Selalu mawas dan menjadikan diri mereka terjaga dari hal menjerumuskan sebab posisi ini  memang rawan intimidasi kepentingan. Norma agama dan kebajikan menjadi begitu mudah tereliminasi oleh kebijakan atau tekanan dari beberapa pihak.
Selama ini kitab, riwayat, dan beragam kisah tentang pendidikan hanya dijadikan teks pengetahuan. Sebagian pihak hanya menganggap itu dongeng yang hanya pantas sebagai pengantar tidur atau sebagai pelengkap kisah di waktu kosong. Pelbagai contoh kebaikan, suri tauladan menjadi tak berguna ketika menghadapi ambisi dalam dunia pendidikan. 
Dunia pendidikan yang adiluhung, pernah mengalami keemasan untuk mengurai ilmu pengetahuan itu kini seakan menjadi area manipulatif. Menjadi arena pertarungan kepentingan. Siapa kalah-menang tak nyata, terpenting kepentingan terakomodasi di gerbong pendidikan. Pinjam-tukar kepentingan sudah menjadi skenario dusta yang diamini semua yang berada dalam lingkup area pendidikan.
Menuntut memang  mudah, tetapi lebih berkah adalah membuat diri sendiri menjadi insan yang berkah. Menumbuhkan religiositas dalam dunia pendidikan adalah kewajiban semua pihak, bukan orang yang berada dalam dunia pendidikan saja. Rumah sebagai titik tolak pendidikan sebagaimana yang ditanamkan Ki Hadjar Dewantara di Taman Siswa kembali ditelisik ulang, di-reduksi dengan pendidikan di sekolah. 
Religiositas personal adalah  modal awal memulai segalanya. Hal ini untuk mencapai Religiositas sosial, atau dalam hal ini dalam dunia pendidikan menjadi sangat begitu penting. Jika religiositas personal lepas dan abai, tentu akan fatal akibatnya. Pendidikan yang dirintis pendahulu kita sejak dulu jangan sampai hanya akan menjadi dosa sosial peletak dan pejuang pendidikan. Pendidikan adalah berkembang dan maju, tetapi tak boleh meninggalkan religiositas.  
Kita berharap yang baik-baik saja. Ujian Nasional untuk SMP pekan depan semoga sukses. Semoga penuh kejujuran, kebaikan, keberkahan, agar legitimasi kenaikan tingkat yang diidamkan bukan saja sebagai sarana perayaan penghabisan yang tanpa makna. Mereka harus menjadi manusia yang memiliki kemauan menumbuhkan religoisitas pendidikan nasional, syukur menjadi manusia yang dicita-citakan pendidikan nasioanal kita.

*Mahasiswa FKIP Bahasa Sastra Indonesia dan Daerah Universitas Veteran Bangun Nusantara Sukoharjo.

Dongeng Tentang Batu


 

Aku tak lagi suka dongeng tentang batu, batu kadang tersinggung
Kita melebihkan cerita, mengungkap rahasia, dan melupakan mula
Bahwa batu sering berbisik
” jagalah anakku, kelak aku akan menjagamu” 
yang sebenarnya tak banyak orang boleh tahu. Juga pasir-pasir merah jambu itu sering berbisik 
“ Aku datang dengan ikhlas, kenapa kalian menghardikku”
Aku hanya suka dongeng yang ini : Tentang waktu yang lampau, waktu yang hilang
Ikan-ikan semula hijau, entah kenapa kemudian berubah ada yang berwarna hitam, merah, ada lagi yang merah menyala. Dari mulutnya selalu menyebut satu nama, dan bila setiap nama itu berulang banyak ikan hijau mati, semakin banyak esok hari ikan terkapar, menggeliat dan menepi dari kali. Tentu kali yang hitam, kali yang bau wangi. Kali yang memantulkan wajah coklat. Aku ingat tukang pancing : Bila ikan hijau mati, maka merahlah darah dan mata. Ikan itu telah reinkarnasi menjadi merah dan membakar.
Dan…..
Kita hanya bisa saling berbisik, tak berani memekik
Walau waktu berubah peluru, melesap dan menancap
: Kalian terbiasa mendengar, tak layak tahu batu

Jangan lagi mendongeng tentang batu
apalagi sang coklat pekat itu sering berteriak, mengalir dalam darah kita, mendengung di usus. kadang-kadang menjerit. Suara pekak yang bergantian datang, pergi ingin kembali
Hanya saja kita sering alpa : pesan kosong.
Pesan yang salah ditafsirkan tukang mimpi yang setia menjaga sejarah, kenapa batu itu kembali ke kota. Dan kita tak lagi mengakrabinya.

(Dipublikasikan DKJT, launching antologi Puisi Pendhapa 2011 dengan judul yang sama)
Omah gedhek 2011

Tuesday, April 30, 2013

Nyidham Sambel Welud




Dalanan wis sepi, amung suara garengpung ugo jangkrik sing ora kedhat ngerik. Jangkah sikil Warno samsoyo rikat, sanajan dalan pathing grinjal nanging  sikil mau koyo isoh moco ngendi lemah sing ora gawe tatu ing dlamakan. Suminar  rembulan terang nanggal purnama, padhang jiglang, bedho karo wengi wengi kepungkur kang katutup mendhung.
“Mugi Gusti mangestoni kegayuhan becik iki.” bathin Warno.
 Pikirane Warno pathing klidhang, Lastri sing lagi ngandhut enom kudu njalok dikancani, ora gelem ditinggal sanajan sedelo maneh. Nanging sore iki mau ono janur gunung. Lastri kepingin maem sambel welud, welud ora mung sembarang welud,
“Po yo isoh  tho, Dik, dudu musim panen angel nggolek welud.”
“Iki dudu kanggo aku lho, Mas, kanggo jabang bayi sing tak kandhut iki.”
Warno kaget, raine sing mau sumringah koyo gosong. Semono uga Lastri sing nemoni bojone sing bedho bowone, koyo nyesel wis kebacut ngomong. Raine koyo  bocah cilik, ayune kesaput mendhung. Warno ora kuat nyawang bojone sing mrengut ngono kui.
“Aku ora janji lho, Dik, nanging mugo- mugo yo kasil.”
“Welud kali Pudhak mesthi enak, sego anget, lalapan godhong kates.”
Kupinge Warno dadi kaku amargo krungu ucape Lastri sanajan mung lirih.
“Kali Pudhak?”
“Kang Mas mboten kerso? Eling, Mas, iki kanggo bayi awakke dhewe. Suk nek ora dituruti  kersone dadi bayi sing ngiler piye? Dadi bayi sing ora purun nurut ngendikane wung tuwo, pripun, meniko penjalukan sing gampil tho?”
Kali pudhak lagi banjir. Banyu sing kasorot bulan katon mengkilap, bulane katon ngrendem ono jroning kali. Banyu sing mbludhak dadikke bingung Warno, ngendhi ngolek cop welud. Wis sawetoro mlaku ono pinggire kali durung nemokke cop welud.
Suara gemreneng soko pabrik Sritex marai wengi dadi ora kroso sepi. Sanajan soyo wengi, gemreneng mau malah samsoyo krungu, tekan adoh malah isoh tekan ndesane Warno sing jarakke petang kilometer.
Warno wis nglungkrah amargo durung enthuk welud. Lungguh ono sak dhuwure watu sing gedhe. Arep mulih wedi menowo Lastri nesu, darani ora sayang karo anak. Sakjroning limang menit liwat lungguh ono kono, mripatte Warno kaget nyawang banyu sing koyo muter ono pinggirane kali. Banyu sing muter lan tengahe dadi cilik lan jeru. Koyo angin lesus ning cilik. Akeh iwak sing kemrampul, jedul soko njero lan jeburan ono kali. Mripat Warno nyapodoake, kuwi dudu mung iwak thok, nanging ono welude sing pating plunther ngubengi banyu sing isih koyo lesus.
Welud-welud koyo ngrombol, nglompat ndadike semangate Warno pingin ngranggeh, nganti koyo nyawang esemme Lastri sing manis ngenteni ono ngomah.
“Pingin anakku diijabah Gusti.” bathine Warno.
**
Sakpungkure lungone simbok, Lastri kethok lungkrah, anane mung ngalor ngidul ora ono juntrunge. Bener omonge simbok mau, kenopo ndadhak nggolek  welud no kali Pudhak.
“Kali Pudhak lagi wingit-wingite, wingi ono sing kinthir durung ketemu mayite.”
Suara simbok ora bisa ilang soko kupinge Lastri. Atine samsoyo bingung. Ora mungkin dhewekke nyusul, ora mungkin simbokke sing wis tuwo ngekek dikon mlaku nyusul Warno. Saiki anane mung bingung, arep donga ugo bingung. Ora ono donga khusyuk nek atine mung was-was.  
Mangkat no amben ora lali Lastri njupuk sarunge Warno, sarung sing mambu apek kuwi dadi kemul ben rasa salahe diapuro karo Warno.
“Saben tahun kali Pudhak mesthi njaluk nyowo.”
Suarane simbok isih kagowo, marai mripatte Lastri mung ketap-ketip nyawang bantal sing biasane dienggo Warno. Ora kroso luh netes nelessi bantal, jebule ora mung luh matane Lastri nanging grimis wis teko ndadhak. Grimis sing nambah atine samsoyo ora karuan.
Ketambah maneh rasa salah jroning dadane, Lastri nyesel, kenopo mau sore njaluk welud wae soko kali pudhak. Ora kelingan welingge sesepuh menowo wayah wengi kudune ora oleh dolan ono kali. Kali kuwi panggon dumunge dedemit, dolananen makhluk sing ora katon mata. Opo maneh sak awan mau mung udan wae, mesthi kaline banjir. Iki wis jam sewelas, dhelok maneh tengah wengi, lan Warno durung mulih. Mripat sing wis ngantuk angel banget arep diturokke, dadi bingung, sedelo-delo nginguk jam sing suarane ngelingke karo Warno.
Lastri nyepadake, njobo kae suara wong uluk salam po gerimis sing nrocohi lawang. Suara salam soko njobo samsoyo banter, dadikke Lastri sadar soko lamunne sing turun. Koyo suarane bojone, rikat sikile mlangkah soko amben sing kemriyet.
Pintu langsung dibukak, Lastri nyawang nganti ora kedhep pawongan sing ora liyo bojone dhewe.
“Lak apik-apik wae tho, kang?
Lastri langsung ngrangkul Warno. Warno sing lagi bungah atine amargo isoh nggowo bali welud  dadi bingung.
“Ono opo tho, Las, iki lho tak gawakke welud akeh kanggo calon anake  dhewe.”
“Aku wis ora perlu welud, Kang, ono Kang Warno ono cedhakku wae aku wis narimo.”
Welud sing direnteng diuncalke Lastri ono njobo omah. Suara Lastri sing nganggo nangis nambahi bingung Warno. Nanging atine Warno ayem ngrasakke indahing wengi kuwi. 

Solo Pos, Oktober 2010  
Rabu, 24 April 2013
Sayembara Menulis Novel Islami Bunyan-Bentang Pustaka 2013
Halo pembaca buku Bentang!

Apa kamu suka menulis novel Islami? Apa kamu pernah bermimpi mendapat banyak hadiah dan tulisanmu diterbitkan? Sekarang saatnya mewujudkan mimpimu, ayo ikutan Sayembara Menulis Novel Islami Bunyan-Bentang Pustaka 2013! :D

Sayembara Menulis Novel Islami Bunyan-Bentang Pustaka 2013
Tema: Seribu Wajah Muslimah

Syarat dan Ketentuan:

Naskah ditulis dalam bahasa Indonesia sepanjang minimal 150-250 halaman A4, 1,5 spasi menggunakan font Times New Roman ukuran 12 pt.
Naskah merupakan karya orisinal, bukan terjemahan, saduran atau jiplakan.
Naskah mengandung nilai-nilai Islam universal yang toleran, penuh cinta kasih, anti-kekerasan dan inspiratif.
Naskah TIDAK mengandung kebencian, dogma, isu SARA dan pornografi.
Naskah belum pernah dipublikasikan di media cetak maupun online, dan tidak sedang mengikuti sayembara sejenis.
Naskah dikirim ke alamat:

bunyan.bentang@mizan.com

atau ke:

Redaksi Fiksi Bunyan
Jl. Kalimantan G-9A
Sinduadi, Mlati, Sleman, Yogyakarta

Tuliskan [FIKSI BUNYAN] Judul Naskah (garis miring) Nama Penulis
di pojok kiri atas amplop atau di subjek email.

Lampirkan:

- Sinopsis naskah
- Biodata dan profil lengkap penulis
- Kartu identitas diri (KTP/SIM/Paspor)
- Formulir pengiriman naskah (bisa di unduh disini)

Satu email/ amplop hanya boleh berisi satu naskah beserta lampiran lengkap. Peserta boleh mengirimkan lebih dari satu naskah dalam email/amplop terpisah.
Naskah ditunggu paling lambat 30 Juni 2013.
Pemenang akan diumumkan melalui facebook, twitter, blog dan website Bentang Pustaka pada pada bulan Juli 2013.
Keputusan juri adalah mutlak dan tidak dapat diganggu gugat.

Hadiah

Juara 1
uang tunai sebesar Rp 5.000.000 + tablet PC + paket buku dan merchandise dari Bentang Pustaka senilai Rp 300.000 + kontrak penerbitan buku

Juara 2
uang tunai sebesar Rp 3.000.000 + tablet PC + paket buku dan merchandise dari Bentang Pustaka senilai Rp 300.000 + kontrak penerbitan buku

Juara 3
uang tunai sebesar Rp 2.000.000 + tablet PC + paket buku dan merchandise dari Bentang Pustaka senilai Rp 300.000 + kontrak penerbitan buku

10 naskah pilihan akan mendapatkan paket buku dan merchandise dari Bentang Pustaka senilai Rp 300.000 + kontrak penerbitan buku

Merasa tertantang? Yuk kirim naskahmu sekarang juga! Kami tunggu ya!

Palemboko, tempat nyaman penuh pesona

Tak ada habisnya, tempat yang nyaman selalu dicari. Waktu luang, dipergunakan untuk mencari hiburan, menenangkan pikiran, kenyamanan  dan me...